Thị phần ngành đóng tàu Trung Quốc lần đầu sụt giảm sau 5 năm
Theo South China Morning Post (SCMP) ngày 9/1, Trung Quốc vẫn giữ vị trí quốc gia đóng tàu lớn nhất thế giới trong năm 2025. Tuy nhiên thị phần toàn cầu đã giảm lần đầu tiên kể từ năm 2020. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Mỹ đe dọa áp phí cảng đối với các tàu sở hữu. Vận hành hoặc đóng tại Trung Quốc, làm gia tăng bất ổn trên thị trường vận tải biển.
Dù tiếp tục dẫn đầu về quy mô. Sự sụt giảm thị phần cho thấy vị thế thống trị của ngành đóng tàu Trung Quốc đang chịu áp lực rõ rệt từ yếu tố địa chính trị và chính sách thương mại.
Đơn hàng mới giảm mạnh, thị phần thu hẹp đáng kể
Theo dữ liệu của hãng tư vấn vận tải biển Clarksons, các xưởng đóng tàu Trung Quốc giành được 35,4 triệu tấn trọng tải bù (CGT) . Đơn hàng mới trong năm 2025, giảm 35% so với năm trước.
Hệ quả là thị phần toàn cầu của Trung Quốc giảm từ 70% năm 2024 xuống còn 63% năm 2025. Đánh dấu mức sụt giảm đầu tiên trong vòng 5 năm. Clarksons nhận định đây là tín hiệu phản ánh rõ tác động của các yếu tố phi thị trường đối với một ngành có tính toàn cầu hóa cao như đóng tàu.
Tổng đơn hàng đóng tàu mới trên toàn cầu trong năm 2025 cũng giảm 27%, xuống còn 56,4 triệu CGT. Cho thấy toàn ngành đang rơi vào trạng thái xáo trộn.
Hàn Quốc tăng tốc, Nhật Bản hụt hơi trong cuộc đua
Trong khi Trung Quốc suy yếu, Hàn Quốc – quốc gia đóng tàu lớn thứ hai thế giới – ghi nhận sự cải thiện đáng kể. Thị phần của Hàn Quốc tăng từ 17% lên 21%. Với 11,6 triệu CGT đơn hàng mới, tăng 8% so với cùng kỳ.
Ngược lại, Nhật Bản chứng kiến sự sụt giảm mạnh khi đơn hàng mới lao dốc gần 53%, chỉ đạt 2,8 triệu CGT, tương đương khoảng 5% thị phần toàn cầu.
Về cơ cấu sản phẩm, Trung Quốc vẫn thống trị các phân khúc tàu chở hàng và tàu container. Đồng thời giành nhiều hợp đồng tàu chở dầu hơn Hàn Quốc. Trong khi đó, các nhà đóng tàu Hàn Quốc tiếp tục giữ vị thế dẫn đầu ở mảng tàu chở khí. Đặc biệt là tàu LNG, và đang đẩy mạnh đóng tàu quân sự để duy trì biên lợi nhuận.
Mỹ áp phí cảng, căng thẳng địa chính trị lan sang ngành đóng tàu
Ngành đóng tàu toàn cầu bắt đầu biến động mạnh từ đầu năm 2025. Sau khi Washington công bố kế hoạch áp phí cảng đối với các tàu có liên quan đến Trung Quốc. Động thái này buộc Bắc Kinh triển khai các biện pháp đáp trả trong những tháng tiếp theo. Khiến chuỗi cung ứng vận tải biển rơi vào trạng thái căng thẳng.
Mặc dù Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận tạm ngừng áp dụng các biện pháp trong vòng một năm sau các cuộc đàm phán vào cuối tháng 10/2025. Tâm lý bất an vẫn lan rộng trong giới chủ tàu và các xưởng đóng tàu.
Clarksons đánh giá các hạn chế từ phía Mỹ là một trong những nguyên nhân chính khiến hoạt động của ngành đóng tàu Trung Quốc suy yếu trong năm qua.
Cuộc tái cấu trúc ngành đóng tàu và cạnh tranh chiến lược dài hạn
Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, Seoul và Washington đã đạt thỏa thuận hợp tác đóng tàu trị giá 150 tỷ USD vào năm ngoái. Theo đó, doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ hỗ trợ khôi phục các xưởng đóng tàu Mỹ. Và cung cấp dịch vụ bảo dưỡng cho tàu hải quân Mỹ. Góp phần tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng của Washington.
Ở chiều ngược lại, Nhật Bản đang thúc đẩy tái cơ cấu ngành. Doanh nghiệp dẫn đầu là Imabari Shipbuilding đã hoàn tất thương vụ thâu tóm Japan Marine United. Nhằm đẩy nhanh phát triển các dòng tàu sử dụng nhiên liệu thay thế như LNG. Đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.
Diễn biến trong năm 2025 cho thấy ngành đóng tàu toàn cầu không còn chỉ phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế. Mà ngày càng bị chi phối bởi yếu tố chính trị và cạnh tranh chiến lược. Đặt ra những thách thức dài hạn cho cả doanh nghiệp và chính phủ các nước liên quan.
